خانه های گلستان، کارخانه های آینده؛ طلوع اقتصاد خُرد در دل رکود

به گزارش ایرنا، در 2 سال اخیر، بیش از 20 هزار نفر در سامانه مشاغل خانگی ثبت نام کرده اند و با صدور بیش از 30 هزار مجوز، این استان در آستانه تبدیل شدن به قطب اشتغال خانگی کشور قرار گرفته است.

مشاغل خانگی، با سرمایه ای اندک و تکیه بر مهارت های بومی، از ایوان های ساده روستایی تا اتاق های شهری، نبض اقتصاد محلی را به تپش درآورده اند.

دیگر دوران محدودیت به قالیبافی، خیاطی یا پرورش قارچ گذشته است. فناوری، افق های جدیدی گشوده و خانه ها را به استودیوهای تولید محتوا، کلاس های آموزش آنلاین، آتلیه های طراحی گرافیک، فروشگاه های اینترنتی محصولات دست ساز و حتی مراکز برنامه نویسی تبدیل کرده است.

این تحول، خانه ها را از فضاهایی صرفاً مصرف کننده به کانون هایی تولیدگر، خلاق و درآمدزا بدل ساخته است.

با جمعیتی جوان، روستاهایی زنده و زنانی توانمند، گلستان بستری بی نظیر برای شکوفایی مشاغل خانگی فراهم آورده است.

از تولید پوشاک و قالی های رنگارنگ تا پرورش زنبور عسل، دامپروری سنتی، چرم دوزی و صنایع دستی، این استان با پشتوانه فرهنگ کارآفرینی و منابع طبیعی غنی، در مسیر طلایی توسعه اقتصاد خانگی گام برمی دارد.

22 اردیبهشت روز ملی مشاغل خانگی، بهانه گفت وگوی ما با وحید بای، معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان گلستان شد تا به تشریح آخرین وضعیت و آینده مشاغل خانگی با نگاهی ویژه به ظرفیت های گلستان بپردازیم.

اهمیت توسعه مشاغل خانگی در شرایط اقتصادی امروز کشور را چگونه ارزیابی می کنید؟

بای: مشاغل خانگی در شرایط اقتصادی کنونی کشور از جایگاه مهمی برخوردارند. این مدل کسب وکارها با سرمایه اولیه اندک، ساختار منعطف و قابلیت اجرا در محیط خانواده، نقش حیاتی در کاهش نرخ بیکاری ایفا می کنند، به ویژه در میان زنان، جوانان و ساکنان مناطق روستایی. علاوه بر این، در مواجهه با تورم بالا و کاهش قدرت خرید، مشاغل خانگی می توانند یک منبع درآمد مکمل یا حتی اصلی برای خانواده ها باشند و به تاب آوری اقتصادی آنان کمک کنند.

وضعیت مشاغل خانگی در استان گلستان چگونه است؟

بای: اگرچه آمار دقیقی از تعداد شاغلان مشاغل خانگی در گلستان در دست نیست اما نشانه های توسعه مشهود است. طی دو سال اخیر با راه اندازی سامانه مشاغل خانگی، بیش از 20 هزار نفر برای دریافت مجوز و تسهیلات در این سامانه ثبت نام کردند که این آمار، بیانگر استقبال بالای مردم استان از این فرصت اشتغالزایی است. این روند نشان می دهد که مشاغل خانگی در گلستان در حال تبدیل شدن به یکی از ارکان اشتغال محلی هستند.

کدام رسته های شغلی در گلستان بیشترین ظرفیت را دارند؟

بای: در سامانه مشاغل خانگی، حدود 500 رسته شغلی تعریف شده است. در استان گلستان، پوشاک، پرمخاطب ترین رسته محسوب می شود و تقاضا برای آن روزبه روز افزایش می یابد. از دیگر رشته های مهم می توان به قالیبافی، پرورش زنبور عسل، دامپروری سنتی، پرورش قارچ، چرم دوزی و صنایع دستی اشاره کرد. این تنوع، نشان دهنده ظرفیت های بومی متنوع و قابل توسعه گلستان است.

سهم زنان و روستاییان گلستان در این مشاغل چقدر است؟

بای: اطلاعات دقیق و به روز درباره میزان مشارکت زنان و روستاییان در مشاغل خانگی گلستان وجود ندارد اما براساس آمارهای کشوری، بیش از 60 درصد شاغلان مشاغل خانگی را زنان تشکیل می دهند و این الگو در گلستان نیز به خوبی مشاهده می شود.

بسیاری از زنان گلستانی به ویژه زنان روستایی و سرپرست خانوار در حوزه هایی مانند خیاطی، قالیبافی، تولید ترشیجات، نان های محلی و کشت گیاهان دارویی فعال اند. همچنین با توجه به اینکه بیش از 47 درصد جمعیت استان در مناطق روستایی زندگی می کنند سهم قابل توجهی از مجوزهای مشاغل خانگی نیز به این نواحی تعلق دارد و روستاییان استان در رشته هایی مانند دامپروری، نوغانداری، گیاهان دارویی و صنایع دستی فعال هستند.

در حال حاضر، بیش از 30 هزار نفر در گلستان مجوز فعالیت در حوزه مشاغل خانگی را دریافت کردند که بخش عمده آن در مناطق روستایی است.

در مناطق محروم و مرزی استان، چه اقداماتی برای حمایت از این نوع مشاغل انجام شده است؟

بای: برای حمایت از مشاغل خانگی در مناطق محروم و مرزی، اقداماتی نظیر ارائه تسهیلات مالی ارزان قیمت، تشکیل شرکت های پشتیبان، توسعه زنجیره ارزش محصولات و اتصال آن ها به بازارهای بزرگ تر صورت گرفته است. همچنین تقویت تعاونی ها و تبدیل صندوق های قرض الحسنه محلی به تعاونی ها با همکاری بسیج سازندگی در حال اجرا است تا زمینه پایداری بیشتر این مشاغل فراهم شود.

مهم ترین چالش های پیش روی مشاغل خانگی در استان چیست؟

بای: مهم ترین چالش ها شامل تامین مالی، اتصال به بازار عرضه و پایدار است. برای رفع این موانع، نمایشگاه های فصلی و بازارچه های دائمی در سطح استان برگزار شدند با این حال، از شهرداری ها انتظار می رود طبق قانون ساماندهی مشاغل خانگی، زیرساخت های عرضه این محصولات را توسعه دهند. همچنین، طرح اتصال زنجیره های ارزش به بنگاه های بزرگ تر از سوی وزارتخانه در دست اقدام است و به زودی تیم ویژه ای از وزارتخانه برای بررسی ظرفیت ها به گلستان سفر می کند.

وحید بای، معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان گلستان

آخرین وضعیت تسهیلات اعطایی به مشاغل خانگی در گلستان را تشریح کنید. چه تعداد موفق به دریافت وام شده و چه تعداد در نوبت دریافت هستند؟

بای: در سال 1402، اعتبارات مشاغل خانگی گلستان (غیر از اعتبارات نهادهای حمایتی) حدود 120 میلیارد تومان بود که 100 درصد آن جذب شد. در سال 1403 نیز میزان اعتبار 152 میلیارد تومان تعیین شده که تاکنون 87 میلیارد تومان آن جذب شده و امید می رود تا پایان تیر امسال همه این مبلغ به طور کامل جذب شود.

در سال گذشته هزار و 300 پرونده برای دریافت تسهیلات به بانک ها معرفی شد که تاکنون 886 طرح موفق به دریافت وام شدند. اعتبارات سال 1404 نیز به زودی ابلاغ خواهد شد.

مشاغل خانگی چه سهمی از بازار کار گلستان دارند؟

بای: با توجه به اینکه حدود 82 درصد فعالان مشاغل خانگی کشور زنان هستند و 26 درصد در مناطق روستایی فعالیت می کنند و با در نظر گرفتن جمعیت فعال اقتصادی گلستان که حدود 600 هزار نفر است، برآورد می شود که پنج تا هشت درصد از بازار کار گلستان به مشاغل خانگی اختصاص دارد. این میزان با اجرای سیاست های حمایتی و رفع چالش ها، ظرفیت رشد قابل توجهی دارد.

برنامه ها و سیاست های وزارت تعاون برای سال 1404 در این حوزه چیست؟

بای: برنامه ها و سیاست های وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی برای حمایت از مشاغل خانگی در سال جاری در حال تدوین است اما می توان از بهره مندی صندوق ضمانت در جهت ضمانت تسهیلات مشاغل خانگی، افزایش سهم مشاغل بر اساس بند 6 برنامه پیشرفت هفتم و توسعه پیشران ها و پشتیبان های مشاغل خانگی و اتصال آنها به صورت زنجیره ارزش در سطح کشور به یکدیگر نام برد.